Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Tổng quan về nang giáp lưỡi

Nang giáp lưỡi là một tổn thương dạng nang bẩm sinh thường gặp ở vùng cổ trước, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Đây là loại nang vùng cổ giữa phổ biến nhất, hình thành do sự tồn tại bất thường của ống giáp lưỡi – một cấu trúc tạm thời trong quá trình di chuyển của tuyến giáp từ gốc lưỡi xuống cổ trong thời kỳ phôi thai.

Thông thường, ống giáp lưỡi sẽ thoái triển hoàn toàn trước khi trẻ được sinh ra. Tuy nhiên, khi một phần của ống này còn sót lại, nó có thể giãn nở và tạo thành một nang chứa dịch – được gọi là nang giáp lưỡi.

Nang giáp lưỡi hầu hết là lành tính, nhưng có thể gây viêm, nhiễm trùng tái diễn, và hiếm gặp hơn là chuyển thành ung thư (khoảng 1%), thường là ung thư nhú tuyến giáp.

2. Nguyên nhân và cơ chế hình thành

Trong thời kỳ bào thai, tuyến giáp phát triển từ vùng gốc lưỡi và di chuyển xuống vị trí chính thức ở vùng cổ trước. Quá trình này diễn ra qua một ống nhỏ gọi là ống giáp lưỡi.

Sau khi di chuyển xong, ống giáp lưỡi thường biến mất. Tuy nhiên, nếu ống này không thoái triển hoàn toàn, phần còn lại của nó có thể bị tắc nghẽn và hình thành một nang chứa dịch hoặc nhầy.

Các yếu tố thúc đẩy hình thành hoặc làm nang phát triển to hơn gồm:

• Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên.

• Tác động cơ học (chấn thương vùng cổ, ho kéo dài).

• Biến động nội tiết trong giai đoạn dậy thì.

3. Triệu chứng lâm sàng

Nang giáp lưỡi thường được phát hiện khi bệnh nhân (hoặc người nhà) thấy một khối nhỏ ở giữa cổ. Đặc điểm điển hình gồm:

• Vị trí: Khối u nằm ở giữa đường cổ, thường ở dưới xương móng (hyoid), đôi khi có thể ở trên hoặc ngay tại gốc lưỡi.

• Tính chất khối:

  • Mềm, di động, di chuyển lên xuống khi nuốt hoặc thè lưỡi (dấu hiệu đặc trưng).

  • Thường không đau, không dính da.

• Kích thước: Thay đổi từ 1–3 cm, có thể to dần theo thời gian hoặc sau nhiễm khuẩn.

• Khi bị nhiễm trùng:

  • Khối sưng to, đỏ, đau, nóng.

  • Có thể hóa mủ, vỡ ra da và tạo đường rò.

Ở trẻ em, nang giáp lưỡi thường được phát hiện sớm do cha mẹ phát hiện khối bất thường vùng cổ. Ở người lớn, nang có thể tồn tại âm thầm nhiều năm và chỉ biểu hiện khi nhiễm trùng hoặc chèn ép.

4. Biến chứng

Nếu không được điều trị đúng, nang giáp lưỡi có thể gây:

• Nhiễm trùng tái phát: dễ tạo đường rò ra da cổ.

• Chèn ép nhẹ đường thở hoặc thực quản, gây khó thở, khó nuốt (hiếm gặp).

• Nguy cơ ung thư hóa (rất hiếm, <1%): thường là ung thư nhú tuyến giáp phát triển trên nền thành nang.

Tham khảo thêm:

SUY GIÁP: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

NANG GIÁP VÀ NHÂN GIÁP NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

5. Chẩn đoán

5.1. Khám lâm sàng

• Quan sát thấy khối ở giữa cổ, di chuyển theo nhịp nuốt và khi thè lưỡi.

• Thường không đau, trừ khi có viêm cấp.

• Cần phân biệt với các tổn thương khác như:

  • Nang bì giữa cổ.

  • U tuyến giáp dạng nang.

  • Hạch cổ giữa.

  • Nang hoặc rò khe mang.

5.2. Cận lâm sàng

• Siêu âm vùng cổ:

  • Xác định vị trí, kích thước, tính chất nang (dịch, vách, thành dày hay mỏng).

  • Kiểm tra sự hiện diện của mô tuyến giáp bình thường ở vị trí giải phẫu.

• Chụp CT hoặc MRI cổ (khi cần):

  • Dùng để đánh giá đường rò, mối liên quan với xương móng hoặc cấu trúc lân cận.

• Xét nghiệm hormone tuyến giáp (TSH, FT4):

  • Đảm bảo tuyến giáp hoạt động bình thường trước khi phẫu thuật.

• Chọc hút dịch nang (FNA):

  • Giúp loại trừ tổn thương ác tính nếu có nghi ngờ.

6. Điều trị nang giáp lưỡi

6.1. Điều trị nội khoa

Không phải là phương pháp chính. Chỉ dùng khi có nhiễm trùng cấp:

• Kháng sinh phổ rộng (amoxicillin-clavulanate, cephalosporin thế hệ 2 hoặc 3).

• Thuốc giảm đau, kháng viêm.

• Dẫn lưu nếu có áp xe.

Sau khi hết viêm, bệnh nhân cần được phẫu thuật triệt để để tránh tái phát.

6.2. Điều trị ngoại khoa – Phẫu thuật Sistrunk

Đây là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho nang giáp lưỡi.

Phẫu thuật Sistrunk bao gồm:

• Cắt bỏ toàn bộ nang.

• Cắt đoạn giữa xương móng vì ống giáp lưỡi thường đi xuyên qua xương này.

• Cắt bỏ đường rò hoặc mô ống giáp lưỡi kéo dài đến tận gốc lưỡi để ngăn tái phát.

Tỷ lệ tái phát sau mổ Sistrunk rất thấp (<5%), trong khi các phương pháp mổ đơn giản không cắt xương móng có thể tái phát đến 30–50%.

7. Theo dõi và tiên lượng

Sau phẫu thuật, bệnh nhân thường hồi phục nhanh, vết mổ nhỏ và ít để lại sẹo.

• Theo dõi sưng, đỏ, chảy dịch vết mổ trong vài ngày đầu.

• Tái khám định kỳ để phát hiện sớm tái phát hoặc biến chứng.

• Nếu kết quả giải phẫu bệnh cho thấy có tế bào ung thư, bệnh nhân sẽ được đánh giá thêm mô tuyến giáp và điều trị bổ sung (cắt tuyến giáp, iod phóng xạ nếu cần).

Tiên lượng nhìn chung rất tốt, đặc biệt ở những người được phẫu thuật đúng kỹ thuật.

8. Phòng ngừa

Không có biện pháp đặc hiệu để phòng ngừa nang giáp lưỡi, vì đây là dị tật bẩm sinh. Tuy nhiên:

• Khi phát hiện khối bất thường vùng cổ, nên khám sớm để chẩn đoán chính xác.

• Tránh tự ý nặn, chọc hoặc điều trị dân gian vì dễ gây nhiễm trùng và tạo đường rò phức tạp.

• Điều trị triệt để sau đợt viêm giúp hạn chế tái phát.

9. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Nang giáp lưỡi có tự hết không?

Không. Nang giáp lưỡi là tổn thương bẩm sinh, chỉ có thể điều trị dứt điểm bằng phẫu thuật.

2. Có nguy hiểm không nếu không mổ?

Nếu để lâu, nang có thể viêm tái diễn nhiều lần, tạo rò hoặc hiếm hơn là ung thư hóa.

3. Trẻ nhỏ có thể phẫu thuật được không?

Có. Phẫu thuật có thể tiến hành khi trẻ đủ sức khỏe (thường sau 2 tuổi) và không viêm cấp.

4. Sau mổ có tái phát không?

Nếu mổ đúng kỹ thuật Sistrunk, khả năng tái phát rất thấp. Ngược lại, mổ không triệt để có thể tái phát cao.

5. Nang giáp lưỡi có liên quan đến bệnh tuyến giáp không?

Thường không, nhưng cần kiểm tra tuyến giáp trước khi phẫu thuật để đảm bảo chức năng bình thường.

KẾT LUẬN

Nang giáp lưỡi là một dị tật bẩm sinh lành tính nhưng có thể gây biến chứng viêm, rò hoặc hiếm gặp là ung thư hóa. Việc chẩn đoán sớm và điều trị bằng phẫu thuật Sistrunk giúp loại bỏ hoàn toàn tổn thương, mang lại tiên lượng rất tốt và giảm nguy cơ tái phát.

Để đặt lịch khám và theo dõi Nang giáp lưỡi tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37