Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

Nhiều người cho rằng chỉ giữa mùa hè gay gắt mới cần lo ngại về say nắng hay sốc nhiệt. Thực tế, tình trạng này có thể xuất hiện ngay từ những đợt nắng nóng đầu mùa, khi cơ thể chưa kịp thích nghi với nhiệt độ môi trường tăng cao.

Đặc biệt tại Việt Nam, thời tiết nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao, di chuyển ngoài trời nhiều hoặc làm việc trong môi trường bí nóng có thể khiến cơ thể mất nước nhanh, rối loạn điều hòa thân nhiệt và dẫn đến những biến chứng nguy hiểm nếu xử trí chậm.

Sốc nhiệt và say nắng là gì?

Nhiều người thường dùng chung hai khái niệm này, nhưng về mặt sức khỏe, chúng có mức độ nặng nhẹ khác nhau.

Say nắng là gì?

Say nắng thường xảy ra khi cơ thể tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng hoặc môi trường nóng trong thời gian dài. Người bị say nắng có thể thấy:

• Mệt

• Đau đầu, chóng mặt

• Khát nước

• Buồn nôn hoặc cảm giác cơ thể kiệt sức.

Đây là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang bị quá tải do nhiệt.

Sốc nhiệt là gì?

Sốc nhiệt là tình trạng nghiêm trọng hơn, xảy ra khi cơ thể không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt, khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao bất thường. Đây là một cấp cứu y khoa, có thể ảnh hưởng đến:

• Não

• Tim

• Thận và nhiều cơ quan khác nếu không được xử trí kịp thời.

Nói đơn giản, say nắng có thể là giai đoạn cảnh báo ban đầu, còn sốc nhiệt là tình trạng nguy hiểm cần cấp cứu ngay.

Vì sao sốc nhiệt, say nắng thường xuất hiện vào những ngày nắng đầu mùa?

Không ít người gặp tình trạng mệt lả, choáng váng hoặc đau đầu dữ dội ngay từ những ngày nắng nóng đầu tiên trong năm. Lý do là:

• Cơ thể chưa kịp thích nghi với nhiệt độ tăng: Sau giai đoạn thời tiết mát hơn, cơ thể cần thời gian để làm quen với môi trường nóng. Khi nắng tăng đột ngột, khả năng điều hòa thân nhiệt dễ bị quá tải.

• Mất nước nhưng không nhận ra: Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Tuy nhiên, khi trời nóng, cơ thể có thể đã mất nước từ sớm qua mồ hôi mà bạn không nhận thấy rõ.

• Độ ẩm cao làm cơ thể khó tản nhiệt: Không chỉ nhiệt độ cao mới nguy hiểm. Khi độ ẩm cao, mồ hôi bốc hơi kém hơn, cơ thể cũng khó làm mát hơn.

• Thói quen sinh hoạt chưa kịp điều chỉnh theo thời tiết: Ra ngoài giữa trưa, mặc đồ bí, vận động nặng, ngủ ít, uống rượu bia hoặc bỏ bữa đều có thể làm tăng nguy cơ say nắng, sốc nhiệt.

Dấu hiệu nhận biết say nắng và sốc nhiệt

Việc nhận biết sớm rất quan trọng, vì nhiều trường hợp ban đầu chỉ nghĩ là “mệt do nắng” nhưng thực tế đã chuyển nặng.

Dấu hiệu thường gặp của say nắng

• Mệt mỏi bất thường

• Đau đầu

• Chóng mặt, hoa mắt

• Khát nước

• Da nóng, đỏ

• Ra nhiều mồ hôi

• Buồn nôn hoặc khó chịu

• Chuột rút

• Tim đập nhanh

Dấu hiệu cảnh báo sốc nhiệt nguy hiểm

• Nhiệt độ cơ thể tăng cao

• Lú lẫn, nói không rõ, phản ứng chậm

• Choáng váng nặng, đứng không vững

• Co giật

• Ngất xỉu

• Thở nhanh, tim đập nhanh

• Da nóng rát, có thể khô hoặc rất đỏ

• Mệt lả, kiệt sức rõ rệt

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ sốc nhiệt, không nên tự theo dõi tại nhà quá lâu.

Những ai có nguy cơ cao bị sốc nhiệt, say nắng?

Theo thông tin của Bộ Y Tế, bất kỳ ai cũng có thể gặp tình trạng này, nhưng một số nhóm sau cần đặc biệt chú ý:

• Người lớn tuổi

• Trẻ nhỏ

• Người làm việc ngoài trời

• Người tập thể thao hoặc vận động cường độ cao

• Người có bệnh nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường

• Người đang sốt, mất nước hoặc cơ thể suy nhược

• Người uống ít nước

• Người thường xuyên dùng rượu bia

• Người ở trong môi trường kín, nóng, ít thông gió

Cần làm gì khi nghi ngờ bị say nắng hoặc sốc nhiệt?

Theo hướng dẫn của Bộ Y Tế sẽ có 4 bước cần phải làm khi nghi ngờ hoặc gặp phải người bị say nắng.

Bước 1: Đưa người bệnh ra khỏi môi trường nóng

Nhanh chóng chuyển đến nơi râm mát, thoáng khí hoặc có điều hòa.

Bước 2: Làm mát cơ thể

• Nới lỏng quần áo

• Lau người bằng khăn mát

• Chườm mát ở cổ, nách, bẹn

• Dùng quạt để hỗ trợ làm mát

Bước 3: Bổ sung nước nếu người bệnh còn tỉnh táo

Cho uống từng ngụm nước. Có thể dùng nước oresol nếu phù hợp. Chia làm từng ngụm nhỏ, hạn chế cho uống ngụm lớn.

Bước 4: Theo dõi dấu hiệu nặng

Nếu người bệnh lơ mơ, nôn nhiều, co giật, ngất hoặc không cải thiện nhanh, cần đưa đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đi khám ngay?

Bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt cao hoặc cơ thể rất nóng

• Lơ mơ, khó đánh thức

• Ngất

• Co giật

• Buồn nôn, nôn liên tục

• Khó thở

• Tim đập nhanh bất thường

• Mệt kiệt sức kéo dài sau khi đã nghỉ ngơi và làm mát

(*) Nếu trong trường hợp không thể tự mình tới được cơ sở y tế, hãy báo cho lại cho những người xung quanh để nhận sự hỗ trợ kịp thời.

Tại DYM Medical Center, người bệnh có thể được thăm khám để đánh giá tình trạng mất nước, rối loạn điện giải, ảnh hưởng tim mạch hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan do nắng nóng gây ra.

Cách phòng tránh sốc nhiệt, say nắng sớm

Phòng tránh luôn quan trọng hơn xử trí khi đã chuyển nặng. Một số nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả gồm:

• Uống nước đều trong ngày: Đừng chờ tới lúc khát mới uống. Khi thời tiết nóng, nên chủ động bổ sung nước đều đặn.

• Hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng gắt: Nếu không thật sự cần thiết, nên tránh hoạt động ngoài trời vào thời điểm nắng mạnh.

• Mặc quần áo thoáng, sáng màu: Ưu tiên chất liệu nhẹ, hút mồ hôi, dễ thoát nhiệt.

• Không vận động quá sức trong thời tiết oi nóng: Người tập thể thao hoặc lao động nặng nên chia thời gian nghỉ hợp lý.

• Ăn uống và nghỉ ngơi đầy đủ: Ngủ thiếu, bỏ bữa hoặc dùng nhiều rượu bia có thể làm cơ thể dễ kiệt sức hơn khi gặp nắng nóng.

• Theo dõi sát người có nguy cơ cao: Trẻ nhỏ, người lớn tuổi và người có bệnh nền nên được nhắc uống nước, nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc với môi trường nóng.

Đừng nhầm giữa mệt do nắng và tình trạng nguy hiểm

Một sai lầm thường gặp là chủ quan với các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc mệt rũ người sau khi đi nắng. Đây có thể không chỉ là “mệt bình thường”, mà là tín hiệu cơ thể đang gặp vấn đề trong việc điều hòa thân nhiệt.

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ say nắng, kiệt sức do nóng hoặc cơ thể mệt bất thường sau khi tiếp xúc với thời tiết nóng, việc thăm khám sớm sẽ giúp đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe và xử trí kịp thời.

DYM Medical Center luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong việc theo dõi sức khỏe, thăm khám tổng quát và tư vấn phù hợp để bảo vệ cơ thể trong giai đoạn thời tiết nắng nóng kéo dài.

Q&A về sốc nhiệt, say nắng sớm

1. Say nắng và sốc nhiệt có giống nhau không?

Không hoàn toàn giống nhau. Say nắng thường là mức độ nhẹ hơn, trong khi sốc nhiệt là tình trạng nặng và có thể nguy hiểm nếu không cấp cứu kịp thời.

2. Trời chưa quá nóng thì có bị sốc nhiệt không?

Có. Những đợt nắng nóng đầu mùa vẫn có thể gây sốc nhiệt hoặc say nắng, đặc biệt khi cơ thể chưa kịp thích nghi hoặc bị mất nước.

3. Uống nhiều nước có giúp phòng tránh say nắng không?

Có, nhưng chưa đủ. Ngoài uống nước đều, bạn vẫn cần tránh nắng gắt, nghỉ ngơi hợp lý và không vận động quá sức trong môi trường nóng.

4. Khi có người bị say nắng có nên dội nước lạnh cho họ không?

Không nên làm mát quá đột ngột bằng cách dội nước lạnh mạnh lên cơ thể. Nên đưa người bệnh vào nơi mát, lau người bằng khăn mát và theo dõi dấu hiệu nặng.

5. Dấu hiệu nào cho thấy cần đi cấp cứu ngay?

Lơ mơ, ngất, co giật, sốt cao, khó thở, nôn liên tục hoặc không tỉnh táo là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay.

6. Người trẻ khỏe có bị sốc nhiệt không?

Có. Người trẻ vẫn có thể bị sốc nhiệt nếu hoạt động ngoài trời lâu, chơi thể thao cường độ cao, uống ít nước hoặc làm việc trong môi trường bí nóng.