TIN TỨC

Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

LAO THÂM NHIỄM PHỔI - CĂN BỆNH ÂM THẦM NHƯNG KHÔNG THỂ XEM NHẸ

Tin tức

May 03, 2026

1. Lao thâm nhiễm là gì?

Lao thâm nhiễm là một thể bệnh của lao phổi, xảy ra khi vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) xâm nhập và gây viêm nhiễm tại nhu mô phổi. Tổn thương dạng “thâm nhiễm” nghĩa là vùng phổi bị viêm, xuất hiện các đám mờ, có thể tiến triển thành ổ hoại tử hoặc hang lao nếu không được điều trị sớm.

Khác với thể lao tiến triển cấp tính, lao thâm nhiễm thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng trong giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan và phát hiện muộn, khi bệnh đã lây sang người khác.

2. Nguyên nhân và con đường lây nhiễm

Nguyên nhân chính của bệnh là vi khuẩn lao – một loại vi khuẩn có vỏ dày, tồn tại rất lâu trong môi trường.

Lao thâm nhiễm lây qua đường hô hấp, chủ yếu do hít phải những hạt nước nhỏ chứa vi khuẩn lao khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hay thậm chí là hát.

Những người có hệ miễn dịch yếu dễ bị nhiễm và phát bệnh hơn, bao gồm:

Người sống chung hoặc tiếp xúc gần với bệnh nhân lao phổi.
Người mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, suy thận, HIV.
Người hút thuốc lá, nghiện rượu, suy dinh dưỡng.
Người làm việc trong môi trường đông đúc, kém thông khí như trại giam, khu công nghiệp, ký túc xá.

3. Triệu chứng của lao thâm nhiễm

Lao thâm nhiễm thường khởi phát từ từ. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể không thấy rõ bất thường. Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

Ho kéo dài trên 2 tuần, có thể khan hoặc có đờm.
Ho ra máu nhẹ (đờm có lẫn tia máu hoặc máu tươi).
Sốt nhẹ vào buổi chiều hoặc về đêm.
Ra mồ hôi trộm, đặc biệt vào ban đêm.
Sụt cân, ăn kém, mệt mỏi, xanh xao.
Đau tức ngực hoặc khó thở nhẹ.

Điều đáng lưu ý là nhiều trường hợp lao thâm nhiễm không có biểu hiện điển hình, chỉ được phát hiện tình cờ khi chụp X-quang phổi trong khám sức khỏe định kỳ hoặc do nghi ngờ từ bác sĩ.

4. Chẩn đoán lao thâm nhiễm

Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ dựa trên:

Khám lâm sàng: nghe phổi, hỏi tiền sử tiếp xúc, tiền sử bệnh.
Chụp X-quang phổi: hình ảnh thâm nhiễm thường xuất hiện ở vùng đỉnh hoặc dưới đòn, có thể là đám mờ, rải rác hoặc kết hợp với hình hang.
Xét nghiệm đờm tìm vi khuẩn lao: soi trực tiếp hoặc nuôi cấy.
Xét nghiệm GeneXpert: giúp phát hiện nhanh vi khuẩn lao và đánh giá khả năng kháng thuốc.
Các xét nghiệm bổ sung: công thức máu, tốc độ lắng máu, Mantoux (test tuberculin), hoặc IGRA.

5. Điều trị lao thâm nhiễm

Lao thâm nhiễm hoàn toàn có thể điều trị khỏi nếu phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ của bác sĩ.

Phác đồ điều trị thường kéo dài từ 6 đến 9 tháng, chia làm hai giai đoạn:

Giai đoạn tấn công (2 tháng đầu): dùng 4 loại thuốc chống lao chính gồm Isoniazid, Rifampicin, Pyrazinamide, Ethambutol.
Giai đoạn duy trì (4 tháng tiếp theo): thường dùng 2 loại thuốc là Isoniazid và Rifampicin.

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần:

Uống thuốc đúng liều, đúng giờ, không bỏ liều.
Không tự ý ngưng thuốc dù đã thấy khỏe hơn.
Theo dõi chức năng gan, vì thuốc chống lao có thể gây độc gan.
Khám và làm xét nghiệm định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị.
Ăn uống đủ chất, tăng cường rau xanh, trái cây, và nghỉ ngơi hợp lý.

Nếu người bệnh tuân thủ tốt, phần lớn các trường hợp sẽ khỏi hoàn toàn, không để lại di chứng.

6. Biến chứng nếu không điều trị kịp thời

Lao thâm nhiễm nếu không được điều trị sớm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng:

Tạo hang lao trong phổi, dễ gây ho ra máu ồ ạt.
Xơ hóa phổi, gây khó thở kéo dài.
Lao lan rộng sang các cơ quan khác như màng phổi, màng não, xương, thận.
Gây tử vong nếu bội nhiễm hoặc xuất huyết phổi nặng.

Ngoài ra, người mắc lao thâm nhiễm chưa được điều trị còn là nguồn lây nguy hiểm cho người thân và cộng đồng.

7. Phòng ngừa lao thâm nhiễm

Phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả và ít tốn kém nhất. Để ngăn ngừa lao thâm nhiễm, cần:

Tiêm vắc xin BCG cho trẻ sơ sinh: giúp giảm nguy cơ mắc các thể lao nặng như lao màng não, lao kê.
Tránh tiếp xúc gần với người đang điều trị lao phổi.
Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, đặc biệt ở môi trường có nguy cơ cao.
Khám sức khỏe định kỳ, nhất là khi có triệu chứng ho kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Ăn uống đầy đủ, tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc để tăng sức đề kháng.
Nếu đang điều trị lao, cần tuân thủ phác đồ để tránh tái phát và kháng thuốc.

8. Lao thâm nhiễm có lây không?

Câu trả lời là có, nhưng mức độ lây phụ thuộc vào giai đoạn bệnh. Người bị lao thâm nhiễm có vi khuẩn trong đờm là nguồn lây chính. Khi bệnh nhân ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các hạt nhỏ chứa vi khuẩn sẽ phát tán ra môi trường.

Tuy nhiên, sau 2–3 tuần điều trị đúng phác đồ, khả năng lây truyền giảm rõ rệt. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

9. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Hãy đến khám nếu bạn có một trong những dấu hiệu sau:

Ho kéo dài trên 2 tuần.
Đờm lẫn máu hoặc ho ra máu.
Sụt cân không rõ nguyên nhân.
Sốt nhẹ, ra mồ hôi đêm.
Có người thân đang điều trị lao.

Đừng tự mua thuốc hoặc trì hoãn việc khám, vì điều đó có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Lao thâm nhiễm có chữa khỏi hoàn toàn không?

Có. Nếu phát hiện sớm và tuân thủ điều trị đầy đủ, hơn 90% trường hợp lao thâm nhiễm có thể khỏi hoàn toàn mà không để lại di chứng.

2. Sau khi điều trị lao có tái phát không?

Vẫn có thể, nhất là nếu bỏ dở thuốc giữa chừng, hút thuốc lá hoặc sức đề kháng yếu. Người từng mắc lao nên tái khám định kỳ hằng năm.

3. Người bị lao có được sống cùng gia đình không?

Có, nhưng cần đeo khẩu trang, ngủ riêng, giữ phòng thông thoáng và che miệng khi ho. Sau vài tuần điều trị đúng phác đồ, nguy cơ lây giảm nhiều.

4. Lao thâm nhiễm có cần kiêng ăn gì không?

Không có món ăn nào phải kiêng tuyệt đối, nhưng nên hạn chế rượu bia, thuốc lá, thực phẩm nhiều dầu mỡ. Nên bổ sung rau xanh, trái cây và protein nạc để phục hồi nhanh hơn.

5. Khi nào được xem là hết bệnh?

Khi bác sĩ kết luận kết quả xét nghiệm âm tính với vi khuẩn lao và hình ảnh phổi cải thiện rõ rệt sau điều trị đủ phác đồ.