Tin tức sức khỏe,
thông báo về DYM

1. Thoái hóa khớp gối là gì?

Thoái hóa khớp gối là tình trạng sụn khớp và xương dưới sụn bị hư hại dần theo thời gian, làm khớp mất đi sự trơn tru khi vận động. Khi sụn khớp bị mòn, các đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động.

Đây là một trong những bệnh xương khớp mạn tính phổ biến nhất, đặc biệt ở người trên 50 tuổi, phụ nữ nhiều hơn nam giới, và ngày càng gặp ở người trẻ do thừa cân, ít vận động hoặc chấn thương thể thao.

2. Cấu tạo và vai trò của khớp gối

Khớp gối là một trong những khớp lớn và phức tạp nhất của cơ thể, chịu toàn bộ trọng lượng khi đứng, đi, chạy hoặc leo cầu thang. Cấu tạo gồm:

• Xương đùi, xương chày và xương bánh chè.

• Sụn khớp: lớp đệm trơn, giúp đầu xương di chuyển êm ái.

• Bao khớp và dịch khớp: bôi trơn và nuôi dưỡng sụn.

• Dây chằng và cơ quanh khớp: giữ vững khớp khi vận động.

Khi một phần trong hệ thống này bị tổn thương – nhất là sụn khớp – khớp gối bắt đầu “già đi”, dẫn đến thoái hóa.

3. Nguyên nhân gây thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối thường do nhiều yếu tố kết hợp:

a. Nguyên nhân sinh lý (tuổi tác)

• Khi tuổi càng cao, sụn khớp mất dần tính đàn hồi và khả năng tái tạo, dễ bị nứt, mòn.

• Dịch khớp tiết ra ít hơn, khiến khớp kém trơn tru.

b. Nguyên nhân bệnh lý và lối sống

• Thừa cân, béo phì: làm tăng áp lực lên khớp gối, khiến sụn nhanh hư.

• Chấn thương khớp: do tai nạn, chơi thể thao hoặc lao động nặng.

• Dị dạng khớp gối: chân vòng kiềng, chân chữ X.

• Yếu tố di truyền: một số người có cơ địa sụn yếu.

• Bệnh lý kèm theo: viêm khớp dạng thấp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa.

• Lối sống ít vận động: cơ quanh gối yếu, giảm khả năng nâng đỡ khớp.

4. Triệu chứng nhận biết thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối tiến triển chậm, lúc đầu âm thầm, về sau gây ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hàng ngày.

Các triệu chứng thường gặp:

• Đau gối khi vận động: lúc đầu đau nhẹ, sau tăng dần, đặc biệt khi leo cầu thang, đứng lâu hoặc ngồi xổm.

• Cứng khớp buổi sáng: thường kéo dài vài phút sau khi thức dậy.

• Phát ra tiếng “lạo xạo” khi cử động.

• Sưng nhẹ vùng quanh gối do viêm màng hoạt dịch.

• Biến dạng khớp gối (lệch trục, cong chân).

• Giảm khả năng đi lại: đau khiến người bệnh ngại vận động, lâu dần cơ đùi teo yếu.

Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể đau liên tục ngay cả khi nghỉ ngơi, phải dùng gậy hoặc khung hỗ trợ khi đi lại.

5. Các giai đoạn tiến triển của bệnh

Thoái hóa khớp gối được chia làm 4 giai đoạn:

1. Giai đoạn 1: Sụn khớp bắt đầu mòn nhẹ, gần như không triệu chứng.

2. Giai đoạn 2: Xuất hiện đau nhẹ khi đi lại, X-quang thấy khe khớp hẹp nhẹ.

3. Giai đoạn 3: Sụn tổn thương rõ, đầu xương dày và mọc gai xương.

4. Giai đoạn 4: Sụn gần như mất hoàn toàn, hai đầu xương cọ xát, đau dữ dội, biến dạng khớp

Phát hiện bệnh sớm ở giai đoạn 1–2 giúp điều trị hiệu quả, làm chậm hoặc dừng tiến triển bệnh.

6. Chẩn đoán thoái hóa khớp gối

Bác sĩ sẽ dựa trên khai thác triệu chứng, thăm khám lâm sàng và các cận lâm sàng sau:

• Chụp X-quang khớp gối: thấy khe khớp hẹp, gai xương, đặc xương dưới sụn.

• Siêu âm hoặc MRI: đánh giá sụn khớp, màng hoạt dịch, dây chằng.

• Xét nghiệm máu: loại trừ viêm khớp dạng thấp hay bệnh khác.

Đôi khi, bác sĩ có thể chỉ định nội soi khớp nếu cần xác định mức độ tổn thương hoặc kết hợp điều trị.

7. Điều trị thoái hóa khớp gối

Mục tiêu điều trị là giảm đau, duy trì chức năng khớp và làm chậm quá trình thoái hóa. Việc điều trị cần kết hợp nhiều phương pháp: thuốc, tập luyện, thay đổi lối sống và, khi cần, can thiệp phẫu thuật.

a. Điều trị không dùng thuốc

• Giảm cân: Mỗi kg giảm được sẽ giảm đáng kể áp lực lên khớp gối.

• Ăn uống lành mạnh, hạn chế đường, mỡ, tăng rau xanh và đạm thực vật.

• Tập luyện hợp lý: Tập các bài tăng cơ đùi và cơ quanh gối giúp giảm tải cho khớp.

• Ưu tiên bài tập nhẹ như đi bộ, đạp xe chậm, bơi lội, yoga.

• Tránh các động tác gập gối sâu, chạy nhanh, leo dốc.

• Vật lý trị liệu: Dùng sóng ngắn, hồng ngoại, chườm ấm hoặc điện xung giảm đau.

• Kết hợp tập thăng bằng, phục hồi chức năng vận động khớp.

• Dụng cụ hỗ trợ: Nẹp gối, gậy chống giúp giảm áp lực khi đi lại.

• Giày đế mềm, độn đế ngoài giúp giảm chấn động lên khớp.

b. Điều trị bằng thuốc

• Thuốc giảm đau, chống viêm: paracetamol, nhóm NSAIDs (theo chỉ định bác sĩ).

• Thuốc bảo vệ sụn khớp: glucosamine, chondroitin, collagen type II – hiệu quả nếu dùng sớm và đủ liệu trình.

• Tiêm nội khớp: corticoid (ngắn hạn, giảm viêm nhanh) hoặc acid hyaluronic (bổ sung dịch khớp).

Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau kéo dài vì có thể ảnh hưởng dạ dày, gan, thận.

c. Can thiệp phẫu thuật

Áp dụng khi điều trị nội khoa không còn hiệu quả:

• Nội soi rửa khớp, cắt gai xương, ghép sụn (giai đoạn trung bình).

• Thay khớp gối nhân tạo (giai đoạn nặng): giúp phục hồi vận động, giảm đau rõ rệt.

Sau mổ, người bệnh cần tập phục hồi chức năng đúng cách để duy trì hiệu quả lâu dài.

8. Chế độ dinh dưỡng cho người thoái hóa khớp gối

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và tái tạo sụn khớp.

Người bệnh nên:

• Ăn thực phẩm giàu collagen và omega-3: cá béo, hạt chia, dầu oliu.

• Tăng rau xanh, trái cây tươi, đặc biệt nhóm chứa vitamin C, D, K, canxi và kẽm.

• Uống đủ nước mỗi ngày để duy trì dịch khớp.

• Hạn chế đường, tinh bột tinh chế, rượu bia, nước ngọt.

• Duy trì cân nặng hợp lý, vì béo phì làm bệnh nặng hơn.

9. Phòng ngừa thoái hóa khớp gối

Phòng bệnh ngay từ sớm giúp giữ khớp khỏe đến tuổi già:

• Duy trì cân nặng hợp lý.

• Tập luyện thường xuyên, chọn môn phù hợp như bơi, đi bộ nhẹ, yoga.

• Tránh tư thế gập gối sâu, ngồi xổm lâu, leo cầu thang nhiều.

• Mang giày dép phù hợp, đế mềm, vừa chân.

• Điều trị sớm các chấn thương khớp gối.

• Khám xương khớp định kỳ sau 40 tuổi để phát hiện sớm dấu hiệu thoái hóa.

Câu hỏi thường gặp

1. Thoái hóa khớp gối có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Thoái hóa khớp là bệnh mạn tính, không thể hồi phục hoàn toàn sụn khớp đã hư, nhưng có thể kiểm soát tốt triệu chứng và làm chậm tiến triển nếu điều trị sớm, tập luyện và giữ cân nặng hợp lý.

2. Tôi có nên đi bộ nếu bị thoái hóa khớp gối không?

Có, nhưng nên đi bộ nhẹ, trên mặt phẳng, không quá 30 phút/lần. Nếu thấy đau, hãy dừng nghỉ. Bơi lội và đạp xe chậm là hai môn thể thao rất tốt cho người bị thoái hóa khớp gối.

3. Có nên dùng thực phẩm chức năng chứa glucosamine không?

Nếu ở giai đoạn sớm, các thuốc hoặc thực phẩm bổ sung glucosamine, chondroitin có thể giúp cải thiện triệu chứng. Tuy nhiên, hiệu quả tùy từng người và cần dùng đủ thời gian (ít nhất 2–3 tháng).

4. Khi nào cần thay khớp gối nhân tạo?

Khi đau nhiều, biến dạng khớp, không đáp ứng với thuốc và vật lý trị liệu, bác sĩ sẽ xem xét chỉ định thay khớp. Sau mổ, bệnh nhân vẫn cần tập luyện phục hồi để đạt hiệu quả tối đa.

5. Thoái hóa khớp gối có di truyền không?

Yếu tố di truyền có thể góp phần làm sụn yếu hơn, nhưng lối sống, cân nặng và chấn thương mới là nguyên nhân chính khiến bệnh khởi phát sớm.

Kết luận

Thoái hóa khớp gối là căn bệnh phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi, nhưng cũng có thể gặp ở người trẻ do lối sống hiện đại. Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng, song gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nếu không điều trị kịp thời.

Việc phát hiện sớm, điều trị toàn diện, duy trì vận động và lối sống lành mạnh chính là chìa khóa giúp bạn giữ đôi chân vững vàng, khỏe mạnh suốt đời.

Để đặt lịch khám và theo dõi tình trạng Thoái hóa khớp gối tại DYM Medical Center, quý khách vui lòng liên hệ:

DYM MEDICAL CENTER SÀI GÒN: Phòng B101-103, Tầng hầm B1, Tòa nhà mPlaza Saigon, Số 39 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER PHÚ MỸ HƯNG: Phòng 3A01, Tầng 3A, Tòa nhà The Grace, Số 71 Đường Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh.

DYM MEDICAL CENTER HÀ NỘI: Tầng hầm B1, Tòa nhà Epic Tower, Ngõ 19 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1900 2929 37